Ouders die niet meer weten wat ze moeten doen

Sinds anderhalf jaar geef ik op mijn werk in de GGZ oudertrainingen gebaseerd op Verbindend Gezag (ook wel Geweldloos Verzet genoemd, van Uri Weinblatt). De eerste groep die ik draai, is voor ouders met kinderen die niet meer willen leven of zichzelf beschadigen. Ouders die hier vaak al jaren mee worstelen en zich totaal onmachtig voelen.

Deze ouders hebben alles al geprobeerd, zijn 24 uur per dag bezorgd en continu overalert. Het put ze uit en ze weten niet meer wat zij moeten doen om hun kind te helpen.

Wat het met mij doet in de spreekkamer

Juist bij deze ouders merk ik wat het met mij doet. Als ik tegenover hen zit in de spreekkamer, voel ik hun wanhoop in mijn hele lijf. Soms krijg ik de neiging om met oplossingen te komen, maar dat werkt averechts. De boosheid die ontstaat als reactie op zo’n poging tot oplossen, verlamt mij. Ik krijg de neiging om ervan weg te lopen, in plaats van er naartoe te gaan.

En toch, ondanks die heftigheid, merk ik bij mij iets onverwachts: ik ben enthousiast om met deze oudertraining te starten. Ik ben niet eens zenuwachtig, terwijl ik normaal regelmatig last heb van het ‘impostersyndroom’ (kan ik dit allemaal wel?). Oké, ik ben niet helemaal eerlijk. Toen de eerste ouders de zaal binnendruppelden, kwamen de zenuwen alsnog. Maar nu ik een aantal groepen heb gedraaid, is dat voorbij. Want: het werkt.

De kracht van herkenning: je bent niet de enige

Tijdens de eerste sessie druipt het leed ervan af. De meest verschrikkelijke verhalen komen voorbij, maar voor de ouders is het een opluchting. Zij komen erachter dat zij niet alleen in deze situatie zitten. Ze weten hoe het voelt en daardoor begrijpen ze elkaar beter dan een hulpverlener ooit zou kunnen. Deze samenhorigheid zorgt voor steun en kracht.

Als angst alles gaat overnemen

Gedurende deze training ontdekken ouders dat de angst is gaan overheersen. Zorgen werken verstikkend en zetten alles op scherp. Hierdoor zijn ze de relatie met hun kind verloren.

Maar door die angst gebeurt er nog iets. Ouders verliezen hobby’s, vrienden en soms hun relatie. Ze durven het huis niet meer te verlaten. Een vader ontwikkelde zelfs hartproblemen door de stress en had slaapmedicatie nodig om overeind te blijven. De ene ouder kan nergens anders meer over praten, de andere ouder trekt zich terug in zichzelf.

De mooie kanten van het leven, van henzelf en van hun kind, raken steeds verder naar de achtergrond. Ouders blijven achter, zonder perspectief, vaak met het gevoel alleen en tot last te zijn.

Hoe je als hulpverlener zelf vast kunt lopen

En als we als hulpverleners niet opletten, raken ook wij verstrikt. Het is niet alleen een risico, ik heb het zelf ervaren. Lang was ik bang voor deze problematiek. Ik voelde de druk om het op te lossen, terwijl ik geen idee had hoe. Ik wilde de verantwoordelijkheid bij iemand anders leggen en voelde huivering om zelf in de therapierol te stappen. Want als therapie faalt, ben ik die therapeut.

Hoe meer ik met suïcidaliteit te maken kreeg, hoe sneller paniek opborrelde. Het werd voor mij steeds duidelijker, bijvoorbeeld tijdens gesprekken met huilende, boze of smekende ouders in mijn spreekkamer. Of wanneer ouders hun kind lijken op te geven, met de boodschap dat het thuis niet meer vol te houden is en met de vraag of ik even een andere plek voor hen kan vinden (die alles oplost).

Ook de confrontatie met de zichtbare gevolgen op het lichaam van jongeren die zichzelf beschadigen. Hun uitspraken dat ze het leven niet meer volhouden, met als enige oplossing de dood, maakten dat hoe langer ik dit werk deed, ik steeds sneller zelf in crisis raakte. Aan de binnenkant dan, want aan de buitenkant kun je dat niet laten zien.

Mijn angst en paniek leidden tot het punt dat ik de kliniek smeekte om de jongere langer opgenomen te houden. Daarmee deed ik hetzelfde beroep op mijn collega’s als deze ouders deden op mij. Een vader had in mijn spreekkamer gedreigd met een begrafenis.

Toen ik zelf bijna niet meer kon

Eind 2024 stond ik op het punt van breken. Ik durfde bijna niet meer naar mijn werk. Er was te veel leed waar ik dacht geen invloed op te hebben. Precies op dat vlak verloste Verbindend Gezag mij. Deze methode helpt ons te zien hoe belangrijk steun en verbinding zijn. Voor ouders en hun kinderen, én voor hulpverleners. Het geeft vertrouwen in de boodschap: samen kunnen we het aan.

Anders kijken naar onmacht en verantwoordelijkheid

Hoe ernstig de problematiek ook is: kinderen zijn voor ouders niet tot last en samen zijn zij voor hun hulpverleners niet tot last. Het is de onmacht en de wanhoop die ons soms tegenover elkaar zetten of tot smeekbedes leiden. Beiden vanuit hetzelfde vertrekpunt: we willen allemaal dat het stopt.

Wat er verandert als je het anders aanpakt

Hoe verschrikkelijk de verhalen ook zijn, we slaan een nieuwe weg in en het resultaat is verbluffend. Ik ben trots op hoe we met deze methode de wanhoop van ouders omzetten naar iets dragelijks, naar tijd en ruimte. Het geeft onze jongeren de mogelijkheid om weer kleine stapjes te zetten op hun eigen pad en geeft ouders hun leven weer een beetje terug.

Waarom ik dit werk blijf doen

Wat ik daarin heb geleerd van Verbindend Gezag, geeft mij vertrouwen dat ik op deze manier een bijdrage lever. Mijn eigen paniek is grotendeels verdwenen. Dat geeft ook mij energie om door te blijven gaan. Het blijft schuren, maar juist doordat er iets in beweging komt, maakt dat ik mijn werk als waardevol ervaar en soms, hoe ongemakkelijk ook, zelfs als leuk.

Als jij of iemand die je kent in acute crisis is: bel 113 Zelfmoordpreventie of ga naar 113.nl; bij direct gevaar bel 112.